Waarde toevoegen met natuur

Zo vroeg mogelijk — bij voorkeur in de initiatieffase, zeker voorafgaand aan het schetsontwerp. De grootste ontwerpvrijheid om natuurinclusieve maatregelen ecologisch effectief in te passen zit in de IO- en SO-fase. Een ecologische quickscan vóór schetsontwerp voorkomt dat maatregelen later geforceerd moeten worden ingepast of dat verrassingen pas in de vergunningsfase opduiken. Bij vergevorderde projecten (VO of later) kan een ecoloog nog steeds waarde toevoegen, maar de impact-per-uur is dan kleiner.

Een ecologische quickscan is een eerste locatiebeoordeling op basis van veldwerk en literatuurstudie, doorgaans één tot twee dagen veldwerk. Doel: vaststellen of beschermde soorten aanwezig zijn of kunnen zijn, en of aanvullend onderzoek nodig is. Aanvullend soortenonderzoek is gerichter en seizoensgebonden: vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen hebben elk een eigen inventarisatieperiode die over meerdere maanden of zelfs een heel veldseizoen loopt. De quickscan is verplicht bij vrijwel elk bouw- of renovatieproject; aanvullend onderzoek volgt indien de quickscan dit aanwijst.

Bij vrijwel elk nieuwbouw- en grootschalig renovatieproject wordt fauna-inclusief bouwen verplicht onder het verwachte Bbl 2026 voor drie gebouwafhankelijke soorten: gierzwaluw, huismus en gewone dwergvleermuis. Gemeentelijke puntensystemen kunnen daarbovenop nog meer maatregelen vereisen — vaak ook voor andere soorten en voor vegetatie of waterelementen. Voor kleinere ingrepen (enkele woningen, beperkte transformatie) geldt nog steeds de Wet Natuurbescherming bij ingrepen aan gevels en daken.

Drie maatregelen vangen het grootste deel van de risico's af. Eén: ecologische quickscan vóór schetsontwerp, niet pas bij vergunningsindiening. Twee: het lokale Omgevingsplan en eventueel puntensysteem uitlezen vóór VO, en de eisen integreren in het programma van eisen. Drie: een vooroverleg met de gemeente in de DO-fase om de aanpak te valideren vóór formele indiening. Wachten tot na de indiening levert vrijwel altijd correctie-rondes en seizoensafhankelijke onderzoekstrajecten die maanden kunnen duren.

Voor projecten waarvan de omgevingsvergunning vóór ingang van het Bbl wordt ingediend gelden in beginsel de regels op het moment van indiening. Voor latere projecten gelden de nieuwe Bbl-eisen. In praktijk: lopende projecten in een vroege fase doen er verstandig aan om alvast te anticiperen op de Bbl-eisen voor gierzwaluw, huismus en vleermuis — de aanpassingen zijn in een vroege fase makkelijk in te passen, terwijl achteraf-correctie bouwtechnisch ingewikkeld is. LibiBouw helpt het juiste afwegingsmoment te bepalen voor jouw projectfase.